İş Davalarında, Arabuluculuk Şartı

İş Davalarında, Arabuluculuk Şartı

İŞ DAVALARINDA ARABULUCULUĞUN  DAVA ŞARTI OLMASI

( İŞ MAHKEMELERİ KANUN TASARISI NELER GETİRİYOR)

 

İş Mahkemeleri Kanunu Tasarısı 25.03.2016 tarihinde görüşe sunuldu.  Bu tarihten sonra tasarı hususunda çok sayıda çalıştay, panel, sempozyum vs yapıldı ve birçok tartışmaya da konu oldu, peki neler getiriyor  arabuluculuk anlamında bu tasarı;

Tasarıya göre öncelikle; bireysel veya toplu is sözlesmesine dayanan isçi alacağıı ile ise iade talebiyle açılacak davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya basvurmak dava şartı oluyor. Ancak bilinçli ya da unutulmak suretiyle, işverenin de işçi aleyhine açacağı davalarda arabuculuğa başvuru zorunluluğu getirilmemiştir.

Taraflar elbette arabulucuyu ya da arabuluculuk merkezini serbestçe seçme ve arabuluculuk görüşmelerini diledikleri anda sonlandırma hakkına sahipler. Eğer taraflar bir arabulucu seçmemişlerse tasarı metninden anlaşıldığı kadarıyla adliyelerde kurulmuş olan Arabuluculuk Merkezleri bir arabulucu atayacaktır. Arabulucu, başvuruyu en fazla 3 hafta içinde sonlandırır, bir defaya mahsus bu süre 1 hafta uzatılabilir.

Arabuluculuk ücreti aksi kararlaştırılmamışsa taraflarca eşit olarak ödenir anlaşamama durumunda ise ilk iki saatlik arabuluculuk ücreti hazine tarafından karşılanır. İki saati aşan kısım yine taraflarca aynı şekilde karşılanır. Ayrıca bir tarafın ödeyemeyeceği arabuluculuk ücreti için adli yardım talebinde de bulunulabilir.

Bir taraf görüsmelerine katılmazsa, bu husus verilmis olsa bile, yargılama giderinin tamamını ödemeye mahkûm

  • Bir diğer önemli husus,Arabuluculuk Kanunu’nda da düzenlendiği gibi Arabuluculuk Bürosuna basvurulmasından, son tutanagın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düsürücü süre islemez.
  • İşe iade davalarında işçi, fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde dava açmadan arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculukla anlaşılamaması halindeson tutanağın imzalanmasından itibaren 2 hafta içinde dava açmak zorundadır. Arabulucuya başvurmadan açılan davaların da usulden reddi halinde kesinleşen red kararının tebliğinden itibaren de 2 hafta içinde arabulucuya başvurabilir.
  • Taraflar arabulucu huzurunda anlaştıklarında, işçinin işe başlatılma zamanı ve başlatmamanın sonuçları da belirlenir, belirlenmemişse de 1 ay içinde başvuru şartı aranmadan işveren işçiyi işe başlatır. Başlatmazsa da işçi mahkemeye başvurarak tazminat isteyebilir. Ancak bu düzenleme, arabuluculukla çözülmüş bir uyuşmazlığın yine mahkemeye taşınacak olması bakımından yerinde olmamıştır.
  • Ayrıca arabulucu huzurunda anlaşılmadığı takdirde, işçi işveren arasındaki işe başlatmama ve boşta geçen süre hususunda yapılan sözleşmeler geçersizdir.
  • Tasarıda en çok eleştirilen maddeleri ise şüphesiz “Arabuluculuk” un tanımı ve faaliyetleri maddeleri olmuştur çünkü maddelerde arabuluculuğun ruhuna aykırı bir şekilde ve iki kez vurgulayarak arabulucunun, tarafların c?o?zu?m u?retemediklerinin ortaya c?ıkması halinde çözüm önerisi getirebileceği belirtilmektedir. Bu çok sakıncalı bir madde olup,arabuluculuk sürecinde tarafların kendi çözümlerini kendilerinin üretmesi esastır.
  • Tasarının diğer bir yenilik getiren maddesi ise gizlilik kuralına tarafların yanında görüşmelere katılan diğer kişileri de dahil etmesi olmuştur.
  • Tasarı arabuluculukla ilgili başka bir kavramı da daha litaratürümüze eklemiştir ki o da “Uzman Arabulucu “ kavramıdır.Sicile kayıtlı arabulucular arasında henüz uzman arabulucu olmayıp, Arabuluculuk Daire Başkanlığı tarafından,uzmanlığın neye göre belirleneceği de zannediyoruz yönetmelikle ya da başka yasal düzenlemelerle belirlenecektir.
  • Arabuluculuk müzakerelerine tarafların yanında, avukatları, yasal temsilcileri ve uyus?mazlıg?ın c?o?zu?mu?ne katkı sag?layabilecek uzman kis?iler katılabilir.
  • Arabuluculuk mu?zakerelerine idare de u?st yo?netici tarafından belirlenen iki u?ye ile hukuk birimi amiri veya onun belirleyeceg?i bir hukuk mu?s?avirinden olus?an komisyonun temsili ile katılabilir.
  • Bir arabulucunun en fazla 3 tane adalet komisyonu listesine kaydolabileceği de düzenlenmiştir.
  • Yasa tasarısının getirdiği önemli bir yenilik de şudur. Hukukumuza göre iş mahkemesi kararlarının temyiz süresi tefhim ile başlayıp 8 gün iken tasarının 8 .maddesinde bu kararlar için de temyiz süresinin tebliğ ile başlayacağı belirtilmiş ayrıca HMK’nın kanun yoluna ilişkin hükümlerinin iş mahkemesinde de uygulayacağı belirtilerek iş mahkemelerinde temyiz süresini de 2 haftaya çıkartmış oluyor.
  • Ek3 madde zamanaşımı sürelerini düzenlemektedir.Buna göre ; -Yıllık izin u?creti -1475 sayılı I?s? Kanunundan kaynaklanan kıdem tazminatı - İs sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat - Kötüniyet tazminatı -5 inci maddede du?zenlenen eşit davranma ilkesine aykırı davranılmasından kaynaklanan tazminatta zamanaşımı süresi iki yıldır. Zamanaşımı süresi, iş sözles?mesinin sona erdiği tarihten itibaren is?lemeye bas?lar. Yukarıda da belirtildiği gibi işe iade talebiyle arabulucuya ve mahkemeye bas?vurulması halinde zamanas?ımı su?resi kesilir.

Tasarının gördüğüm en önemli maddeleri bunlar olup, son halinde değişiklikler olacağı kuvvetle muhtemeldir.  

 

Yüksel Okyay Evren

Arabulucu

 

 

YORUMLAR